Ziektebeelden Thema 4.1



Reumatoide Artritis
Symmetrische artritis, kleine hand (MCP, PIP) 65% & voet gewrichten (MTP) vooral 50%. Ook wel knie,elleboog,enkel en heup. Ontsteking autoimmuun. Hallux valgus, hamertenen, subluxatie tenen (instabiliteit), aantasting kraakbeen, cystes & erosies in bot, beperkt zich niet alleen tot gewrichtsruimte. Ook ligamenten en pezen aangetast. (niet spieren!). Episodisch of geleidelijk progressief. RF & anti-CCP vaak positief. Hoe hoger de anti-CCP, hoe meer erosie er zal plaatsvinden. Boutonniere deformiteit en Swanneck aan de vingers komen voor.

Reactieve artritis
Onsteking van gewricht door reactie op ontsteking met micro-organisme elders in het lichaam. Asymmetrische oligo-/polyartritis. Je kan GEEN micro-organismen kweken uit synoviaal vloeistof. Bv. Salmonella.

Artritis psoriatica
Er zijn verschillende subvormen van artritis psoriatica. Er is een vorm die veel gelijkenis vertoond met reumatoide artritis; de perifere vorm.Er zijn ook vormen die tot de spondylarthropathieen wordt gerekend. Kenmerkend hierbij zijn de rugklachten en de worstvormige gezwollen tenen en vingers. Een andere vorm is een oligo artritis, waarbij vooral de onderste extremiteiten (benen) ontstoken.In de beginperiode is niet te voorspellen hoe de ziekte zich zal ontwikkelen. De ziekte kan spontaan rustiger worden of door medicijnen tot stilstand komen. Het is ook mogelijk dat de gewrichten chronisch ontstoken blijven.

Septische artritis
Bacteriele artritis. Je kan WEL micro-organisme uit synoviaal vloeistof kweken. Ernstig beeld met grote kans op gewrichtsschade. Spoedgevallen!! Ontsteking, vrijkomen van proteolytische enzymen die het gewrichtskraakbeen en bot aantasten. Risico’s: hoge leeftijd, gewrichtsprothese, huidinfecties, dm, gestoorde afweer, beschadigd gewricht, recente gewrichtschirurgie. Gonococcen, Lyme, mycobacterien zijn veroorzakers. Patient is ziek, hoge koorts, BSE & CRP verhoogd, hoge leuko’s. Vooral knie 55% en heup 11 %, ook andere gewrichten.

Palindroom reuma
Een gewrichtsontsteking van één of enkele gewrichten. Deze ontstekingen zijn aanvalsgewijs. Pijn en gewrichtszwelling, minder goed bewegen. Soms koorts. Soms ontsteekt ook het weefsel rondom het gewricht. Dit heet peri-artritis. De aanvallen gaan normaal gesproken binnen een week over. Als reumafactor positief à kans groot dat de palindroom reuma zich ontwikkelt tot een reumatoïde artritis. Sommige mensen met palindroomreuma ontwikkelen een andere reumatische aandoening, Palindroomreuma is een betrekkelijk zeldzame aandoening, die ongeveer even vaak bij mannen als bij vrouwen voorkomt. De klachten beginnen op volwassen leeftijd, meestal bij mensen tussen dertig en zestig jaar oud.

Compartimentsyndroom
Capillaire perfusiedruk wordt overschreden (30mmHg) in een compartiment, perfusie spieren & zenuwen slechter à ischemie à skeletspieren reageren hierop, vrijkoming van histaminen à meer vasculaire permeabiliteit à plasmalekkage, meer osmose, onttrekt water uit arterieel bloed dat compartiment instroomt, bloedviscositeit stijgt à meer ischemie en meer weefseldruk à lymfevaten & venen worden dichtgedrukt à ischemie tamponade àarterien ook dichtgedrukt à necrose.
Symptomen: pijn erger dan bij letsel past, gestoorde 2 puntsdiscriminatie, paresthesieen (tintelingen),hypesthesie, paralyse, ontbreken arteriële pulsaties.
Oorzaken: spalk, strak circulair gips/verband, circulaire 3rde graads brandwond, strakke skischoen, fractuur, bloeding, crushletsel, rhabdomyolyse.
Behandeling: fasciotomie

Osteoporose
Systeemaandoening, niet alleen lokaal! Vooral postmenopauzale vrouwen & geimmobiliseerde patiënten. Er is een inbalans tussen botaanmaak & botafbraak. Meer botresorptie door osteoclasten dan botvorming door osteoblasten.

Artrose
Gewrichtsruimte versmalling, osteophyt vorming, cyste vorming, subchondrale sclerose, corpora libra.Contour & stands veranderingen. Pijn ook ‘s nachts, vochtvorming, crepitaties, instabiliteit. Startstijfheid, belastingspijn, neemt af in rust. Bewegingsbeperking.
Coxartrose = heupartrose. Gonartrose = knieartrose.

Osteonecrose
Bot onder kraakbeen gaat dood. Door doorbloedingsstoornis, bv na trauma of luxatie heup. Ook door prednison gebruik (oedeem, drukt vaten dicht), alcoholabusus, beroepsduikers, hyperlipoproteinemie.

Baker’s Cyst
Cyste bv. Posttraumatisch of artritis, achter in de knie.

Lyme
Bacterie Borrelia burgdorferi. Deze bacterie wordt meestal overgedragen door de beet van een geïnfecteerde teek. Zo'n beet kan op termijn leiden tot verschillende aandoeningen waaronder artritis. In dat geval bestaan de verschijnselen uit gezwollen, soms pijnlijke gewrichten. De duur van de zwelling varieert van minder dan een dag tot enkele maanden.

Ziekte van Paget
Osteitis Deformans ook genoemd. Teveel activiteit van osteoclasten, teveel botresorptie. Osteoblasten worden secundair geactiveerd. à structuur & kwaliteit bot is verstoord, verhoogd risico op fracturen. 5% personen > 50 jaar. Meer mannen dan vrouwen.

CRPS
Complex Regionaal Pijn Syndroom. Complicatie na trauma of chirurgie. Klassiek: handschoen-sok achtig aan 1 of meerdere extremiteiten. CRPS I heeft geen neurologische schade, CRPS II wel.
Continue pijn, Hyperalgesie, rode huid, warm/koud, functio laesa, meer beharing, zwelling, neurologische klachten, motorische klachten bv spasmen. Vooral tussen 50-60 jaar. Neuropathische pijn, dus paracetamol & NSAIDs werken NIET à TCA (antidepressiva) en anti-epileptica voorschrijven.

Haglund syndroom
Trias: bursitis, tendinose/peritendinitis, prominerend tuber calcanei

Jumpers Knee
Insertietendinitis van de patellapees aan onderpool knie. Komt door teveel belasting & mogelijke inklemming (impingement) bijvoorbeeld bij springers, volleyballers. (overload injury) Behandeling: excertische actie oefenen.

Tenniselleboog
Epicondylitis lateralis van de humerus. Teveel belasting van de onderarms extensoren.

Colles fractuur
Extensiefractuur van de radius. Dislocatie naar dorsaal.

Smiths fractuur
Flexiefractuur van de radius. Dislocatie naar ventraal.

Pseudartrose
Een fractuur die beweegt, kan nooit vanzelf helen. Op de plaats van de botcallus wordt weefsel en kraakbeen gevormd, wat pseudartrose wordt genoemd. In veel gevallen blijft deze plaats pijnlijk en worden bewegingen bemoeilijkt.

Osteomyelitis
Ontstekingsreactie van het hele bot. Bacterien nestelen zich in Haverse kanalen. Koorts, lokale pijn,zwelling,warmte. Verwekkers: S.aureus, streptokokke,h.influenzae. Behandeling: Antibiotica.



Spondylodiscitis
Bacteriele infectie in wervelkolom, 60% lumbaal. Vooral rugpijn, neurologische verschijnselen. S.aureus en salmonella zijn verwekkers. Behandeling: WK stabilisatie, bedrust, antibiotica. Operatie als: neurologisch uitval, abces, kyfose.

Osteochondritis dissecans
Vooral v/h subchondrale bot & overliggend kraakbeen. Kan leiden tot loslating van een subchondraal botfragment (corpus liberum). Door constitutionele factoren, mechanische factoren als belasting, trekkrachten. Stoornis in enchondrale verbening. Self-limiting. Kan ontstaan in elk bot dat enchondraal verbeent. Pijn, zwelling, slotverschijnselen, soms lokale drukpijn. Vooral in mediale femurcondyl.

Ziekte van Perthes
Necrose van proximale femurepifyse door tijdelijke onderbreking van bloedcirculatie (oorzaak onbekend). Gewrichtskraakbeen blijft vitaal. Heupkop verzwakt en deformeert (coxa plana), groeistoornis. Pijn in heup, knie, manklopen, niet willen staan of lopen, bij kinderen 3 – 11 jaar. Behandeling: voorkomen dat heupkop tijdens actieve fase deformeert (containmentsverlies). Kan beenlengteverschil opleveren. Pijnmedicatie, beperken lichaamsactiviteit. Pandakplastiek = stukje boven acetabulum erbij zetten, voor meer verspreiding van druk op os ilium.

De Quervains tenosynovitis
Tendinitis van het eerste extensor compartiment

Dupuyten
Schrompeling van het peesblad van de volaire hand, waardoor de vingers in buigstand blijven = fibrosis palmaris.

Osteogenesis imperfecta
Abnormale ontwikkeling collageen I (zit o.a. in huis,gewrichten,ogen,osteoid) à fragiele botten en veel fracturen

Achondroplasie
Verstoorde maturatie en ontwikkeling van de groeiplaat (apofyse/ epifysair schijf). Stopt normale proliferatie van kraakbeen op de groeiplaten à dwerggroei
Alleen waar enchondrale verbening plaatsvindt, dus desmale verbening (schedel) is normaal.

Osteomalacie
Calcium tekort in volwassenen, in nieuwgevormd bot tekort calcium & deels decalcificatie in al bestaand botmatrix à bot wordt zacht en kwetsbaar.

Engelse ziekte
Rachitis ook genoemd. Botmatrix calcificeert niet normaal, epifysairschijf vervormt door lichaamsgewicht en spieractiviteit à deformatie botten & langzame groei.

Enthesitis
Peesontsteking waar pees aan bot hecht. Drukpijnlijk.

Degeneratieve Spondylolisthesis
Spondylolisthesis met lysis + degeneratieve afwijkingen discus en facetgewrichten, vooral L5-S1. Zonder lysis = [seudolisthesis, vooral L4-L5, bij 40-50 jarigen, man:vrouw= 1:5

Spondylolyse
Onderbreking in de wervelboog, ter plaatse van de pars articularis, is 1 of 2 zijdig. Door het losgaan van de boog kan een wervel gaan verschuiven (= spondylolisthesis) à wervelkanaal wordt nauw, kan druk geven op ruggemerg.



Bechterew
Spondylitis ankylopoëtica, is een reumatische aandoening waarbij de gewrichten van het bekken (SI) en de wervelkolom ontstoken zijn. De klachten zijn met name pijn en stijfheid, vooral ’s ochtends of na lang in dezefde houding. De ontstekingen kunnen uiteindelijk leiden tot verbening van de tussenwervelschijven, waardoor de patiënt letterlijk verstijft en kan uiteindelijk zelfs tot vervorming leiden. Het is een ongeneeslijke ziekte. Klachten:ontstekingsverschijnselen aan heupen, schouders en knieën, ontstekingen aan peesaanhechtingen (vooral Achillespees) en één op vier patiënten uveitis. Erfelijkheidsfactoren HLA-B27 (90% positief). Geen RF of anti-CCP. TRIAS voor diagnose: sacro-iliitis, inflammatoire rugklachten, beperkte beweeglijkheid van WK. Start klachten voor 40ste jaar.

Jicht
Artritis Urica. Ontsteking veroorzaakt door reactie op urinezuurkristallen, die vrijgekomen zijn uit de synoviale weefsels in het gewricht. Fagocytose van de uraatkristallen door granulocyten à doden van uraatkristallen mislukt à fagolysosoom breekt à lysis van de granulocyt à ontsteking.
Vooral in: MTP 1, wreef, enkel, knie, pols. 90% mono-articulair.
Klinisch beeld: koorts, crp & bse verhoogd, leuko’s verhoogd, urinezuur soms verlaagd in serum. Punctie & klinisch beeld geven diagnose.
Komt door purinerijk dieet, myeloproliferatieve maligniteitsbehandeling, aangeboren enzymdefecten, alcoholabusus, idiopathisch. Er is : teveel urinezuurproductie ( allopurinol remt dit) of verminderde renale excretie ( benzbromaron verhoogd de uitscheiding via nieren). Colchicine remt fagocytose (om ontstekingsrectie te voorkomen).

Pseudojicht
Acute artritis op basis van Calciumpyrofosfaat kristallen. Vooral bij bejaarde vrouwen, die al kraakbeenslijtage hebben. Provocerende factor: lichamelijke stress. Behandeling: colchicine, rust, NSAID.

Chondrocalcinosis
Kalkkristallen hopen zich op in en rondom een gewricht. Deze kalkkristallen worden gezien als lichaamsvreemde stoffen en ons lichaam reageert hierop met een ontstekingsreactie. Dit leidt tot pijn, stijfheid en zwelling. De ontstekingsreacties doen zich aanvalsgewijs voor, waarbij de duur van de aanval per persoon verschilt. Vaak gevonden op X-ray foto. Klinisch niet te onderscheiden van jicht. Meestal in pols, schouders, elleboog, knie.

M. Osgood-Schlatter
Apofysitis van de proximale tibia, vooral tussen 10 – 15 jaar, als de apofyse met de proximale tibia gaat vastgroeien. Pijn bij belasting patellapees à springen, rennen, knielen, traplopen. Lokale zwelling. Self-limiting.

M. Scheuermann
Stoornis in de verbening aan de voorzijde van de sluitplaat van de kraakbeenring in de wervelkolom. Geeft versterkte kyfose en verstrekte lordose. Ook wigvorming van aanliggende wervels.

M. Kienbock
Lunatomalacie waarschijnlijk door doorbloedingsstoornis os lunatum. Ziet er klein en witter uit op X-ray.